اجزاء سیستم پنوماتیک از پیچیدهترین تا سادهترین نوع آنها از سه بخش تشکیل شده:
-1 مولدها -2 شیرها -3 عمل کنندهها
-1 مولد: دستگاهی است که انرژی مکانیکی را به انرژی پنوماتیکی تبدیل میکند و فشار و جریان هوارا بالا میبرد مانند کمپرسور هوا
-2 شیر: شیرها وظیفه فرمان دادن و کنترل را بعهده دارند.
-3 عمل کنندهها: اجزائی هستند که کار مورد نظر را انجام میدهند.
کمپرسورها
کمپرسورها
نوع انتخاب کمپرسور برای هر کارگاهی بایستی با توجه به میزان فشار کاری و مقدار مصرف مورد نیازتهیه گردد و با توجه به این دو نقطه (فشارکاری و مقدار تولید) جهت مصرف کمپرسورها را به دو دستهتقسیم میکنند.
الف: دسته اول طبق قانون تراکم کار میکنند یعنی هوا را در فضایی محبوس کرده و آن وقت فضایموجود را کوچکتر کرده و فشارسازی مینمایند که این دسته شامل کمپرسورهای پیستونی و پیستونیدورانی میباشند.
ب: دسته دوم که طبق قانون سیالات کار میکنند. هوا را از یکطرف مکیده و از طرف دیگر بعلت شتابایجاد شده هوا را فشرده میکند مانند توربینها.
انواع کمپرسورها ازنظر ساختمانی
کمپرسورهای پیستونی
این نوع کمپرسورها بعلت آنکه میتوانند هوای فشرده ضعیف، متوسط، قوی ایجاد کنند. بیش از هرنوع دیگر مورد استفاده است میزان فشاری که این نوع کمپرسورها ایجاد میکنند از 1 الی چندهزار باراست.
زمانیکه بخواهیم ازدیاد حجم تولید شده در اثر تراکم هوا را تغییر دهیم از مبدل یا خنک کننده استفادهمیکنیم که به این سیستم کمپرسورهای چند طبقه میگویند معمولا کمپرسورهای یک طبقه تا فشار12bar دو طبقه تا فشار 30bar و سه طبقه تا فشار 220barتولید میکنند این کمپرسورها به نوع دیگر نیزطبقهبندی میشوند یک طبقه تا فشار 4barدو طبقه تا فشار 15bar و سه یا چهار طبقه برای فشار بیش از15bar
کمپرسورهای صفحهای
کار این کمپرسورها مانند کمپرسورهای پیستونی است ولی در اینجا صفحهای بین پیستون و فضایمکش قرار گرفته و بعلت وجود همین صفحه است که روغن پیستون نمیتواند وارد فضای مکشگردد و هوای فشرده شده با چنین کمپرسورهایی بدون روغن است و به این علت در کارخانههای تولیدمواد غذایی و دارویی و شیمیایی از این کمپرسورها استفاده میگردد.
کمپرسورهای دورانی
در این نوع کمپرسورها پیستون بحالت دورانی حرکت نموده و از انواع این کمپرسورها میتوانکمپرسورهای چند سلولی دو سلولی پیچشی و روتس را نام برد.
کمپرسور چند سلولی (پرهای)
در حجم متوسط کار میکنند ساختمان این کمپرسور شامل یک استوانهای (استاتور) با دهانه ورودی وخروجی است که در داخل این استوانه یک روتور که بطور آف سنتر قرار دارد و دوران میکند.
کمپرسورهای پیچشی (دو سلولی یا حلزونی)
دو میلهای که دارای پروفیلهای محدب و مقعر هستند هوا را از یک طرف مکیده متراکم کرده و ازجهت دیگر خارج میکنند.
کمپرسورهای روتس
در این کمپرسورها هوا بدون تغییر حجم از یک طرف وارد و از طرف دیگر خارج میگردد.
کمپرسورهای سیالی (توربینی)
این نوع کمپرسورها که طبق اصول سیالات کار میکنند و برای تولید مقدار زیاد هوا با فشار کم بکارمیروند در دو نوع محوری و شعاعی ساخته میشوند و هوا بوسیله پره توربین به جریان افتاده و اینانرژی حرکت جریان هوا به انرژی فشرده تبدیل میگردد. مانند پنکه و دستگاه تهویه هوا.
تنظیم
برای اینکه بتوان همیشه مقدار تولیدی هوای فشردهای که در اثر مصرف در حال نوسان است تنظیمنمود باید یکی از طرق تنظیم زیر را انتخاب کرد.
-1 تنظیم بوسیله خروج هوا
یکی از سادهترین راه تنظیم بوسیله خروج هواست که در این حال کمپرسور با یک سوپاپ اطمینان کارمیکند وقتیکه فشار در شبکه بحد کافی میرسد سوپاپ اطمینان باز شده و هوا را بخارج میراندسوپاپ مانع برگشت نمیگذارد که هوای موجود در شبکه خالی شود این نوع تنظیم معمولا برایکمپرسورهای کوچک طراحی میشود.
-2 تنظیم بوسیله بستن دهانه مکش
با بستن دهانه مکش کمپرسور دیگر نمیتواند مکش بکند و در حوزه خلاء جریان پیدا میکند اینطریقه تنظیم معمولا برای کمپرسورهای دورانی و پیستونی مورد استفاده قرار میگیرد.
-3 تنظیم بوسیله باز نگه داشتن دهانه مکش
در این حالت دهانه یا سوپاپ مکش همواره باز بوده و پیستون هوای مکش را مجددٹ از دهانه مکشبیرون میزند.
-4 تنظیم بوسیله دور موتور
توسط یک عنصر تنظیم کننده دور موتورهای احتراقی تنظیم شده و این تنظیم میتواند دستی یا بطوراتوماتیک در ارتباط با فشار کارگاهی صورت بگیرد.
-5 تنظیم بوسیله تنگ کردن دهانه مکش
-6 تنظیم بوسیله کلید خودکار قطع و وصل
در این حالت هنگامیکه فشار مخزن به حد تنظیم شده برسد سیگنال مخزن یک شیر را تحریک کرده واین عمل باعث آزاد شدن کنتاکتور گشته و موتور را خاموش میکند و در بعضی موارد با قطع یککنتاکت و وصل کنتاکت دیگری باعث پایینآمدن دور موتور گشته در نتیجه مقدار تولید هوای فشردهرا کنترل مینماید.
شرایط محل نصب کمپرسور
محل نصب کمپرسور بایستی در مکان جداگانه باشد که صدای آن ایجاد ناراحتی برای اطرافیان ننمایدو همچنین هوای این مکان و محل تمیز خشک و بدون گرد و خاک باشد.
شرایط مخزن هوای فشرده
مخزن هوای فشرده به منظور تامین و ذخیره هوا بکار میآید و میتواند فشار را بعلت نوساناتی که درشبکه پیش میآید ثابت نگه دارد بعلت سطح بزرگی که مخزن دارد میتواند هوا را بهتر خنک نماید ومقداری از رطوبت هوا را نیز بصورت آب خارج بکند.
بزرگی مخزن هوا به شرایط زیر بستگی دارد:
-1 مقدار تولید کمپرسور
-2 مقدار مصرف
-3 حجم و اختلاف فشار در خط لوله و مقدار تنظیم
انتخاب قطر خط لوله
قطر لولههای خطوط هوا بایستی با توجه به موارد زیر انجام بگیرد:
-1 مقدار عبور جریان هوا
-2 طول خط لوله
-3 میزان مجاز افت فشار
-4 فشار کارگاهی
-5 تعداد محلهای انشعابی و تنگناها در شبکه
بایستی در نظر داشت که میزان مجاز افت فشار از محل مخزن هوا تا محل مصرف هوا بیشتر از 0/1 بارنباشد.